Người lữ khách dừng chân. Chàng ngồi xuống bên một lối mòn vắng, đăm chiêu nhìn về phía cánh rừng xa. Chiều xuống chậm theo từng cơn gió lạnh. Gió đầu hạ còn dư âm chút tiết mùa xuân. Nhìn xuống vực sâu từ đây sang mé rừng bên kia, chàng bỗng thấy lòng khơi những nỗi chênh vênh. Gió mải miết lay cánh rừng xào xạc.

Không phải chàng sợ cái vực sâu thăm thẳm kia mà thấy lòng chếnh choáng. Chàng chỉ thoáng buồn cho những mảnh đời chàng đã gặp qua. Mà cũng không phải buồn nữa, đúng hơn là thất vọng. Nỗi thất vọng càng làm cho hành trình phía trước thêm cô độc. Nhưng cô độc là cô độc với thế nhân này thôi. Còn bạch vân, còn rừng già, và còn cả con gió — như chiều hôm nay — đang vỗ về chàng.

Chàng nhớ lại những người bạn đường từ thuở lang bạt cho đến ngày theo đuổi chí tang bồng. Ôi thế nhân lòng người thay đổi. Nhưng, có phải chăng lòng người thật sự đổi thay. Không, không phải. Lòng người vẫn vậy. Bản chất của lòng người vẫn vậy. Chỉ có sự cảm niệm của chàng về lòng người là thay đổi.

Người lữ khách nhớ rõ từng con dốc chàng đã đi qua trong hành trình của mình. Ở mỗi phương trời, chàng thấy ánh trăng đẹp mỗi vẻ khác nhau. Nhưng trăng kia chỉ là một. Như lòng người kia chỉ là một. Chẳng qua chàng chưa có được một ánh mắt từ bi để cảm lòng nhân thế, nên thành ra nhận lãnh lấy sự hoài nghi cho riêng mình.

Chàng nhớ lại lời huấn dụ của Thiên Mục thiền sư ở Hoàng Tước Sơn hôm trước. Người dặn chàng nên nhìn cuộc đời này bằng một ánh nhìn từ bi. Từ bi không phải là xót thương, mà từ bi là hành động của mình đừng để khơi lên lòng bất thiện trong mỗi con người.

Chàng lặng nhìn ánh chiều đang lấp dần vực thẳm. Xa xa, khói lam đã trắng mấy nóc nhà.

Jochiwon, tháng Bảy năm 2017
Trí Như